De levensverwachting van katten neemt toe door verbetering van de veterinaire zorg envoeding. Er zijn momenteel meer oude katten dan ooit. In the VS zijn er de afgelopen tienjaar 15 procent meer katten van boven de tien jaar bij gekomen. In Engeland wordt het aantalsenior katten geschat op 2,5 miljoen, bijna een derde van de kattenpopulatie.Ook menig Nederlandse dierenarts ziet het aantal oude katten in zijn/haar praktijk toenemen.Onder deze groep katten ziet men regelmatig veranderd gedrag en gedrag dat door deeigenaar als ‘dement’ wordt beschreven.Gedragsveranderingen bij oudere katten kunnen vele oorzaken hebben, bijvoorbeeldhyperthyreoidie, een hersentumor, verlatingsangst of cognitieve dysfunctie.Als alle medische oorzaken uitgesloten kunnen worden kan de diagnose cognitieve disfunctiegesteld worden.
Wat is het Cognitieve Disfunctie Syndroom(CDS)?
Deze benaming wordt gegeven bij achteruitgang van de cognitieve functies van oudere kattenzonder dat daar medische oorzaken voor gevonden kunnen worden.Recente studies geven aan dat 28 % van de katten tussen de 11 en 14 minstens ééngedragsverandering ontwikkelen. Bij katten boven de 15 neemt dit percentage toe tot bovende 50 %.De gedragsveranderingen bestaan uit-desoriëntatie in ruimte en tijd,-veranderde interactie met huidgenoten,-veranderingen in de slaap-waak cyclus,-onzindelijkheid-veranderingen in activiteit-vaak en luid mauwen, vooral s’nachts.
Waardoor wordt CDS veroorzaakt?
De exacte oorzaak van CDS is nog niet bekend, maar verminderde bloedtoevoer naar dehersencellen en te veel vrije radicalen in de hersenen spelen waarschijnlijk een belangrijkerol.Bij oude katten kunnen veranderingen van de bloedvaten in de hersenen optreden zoals:-vermindering van de bloedstroom-kleine bloedingen rond de bloedvaten-arterioscleroseDe bloed(en zuurstof)toevoer kan ook verminderen door hartproblemen,anemie, bloedstollingsdefecten of hypertensie.Een kleine hoeveelheid zuurstof wordt in cellen omgezet in vrije radicalen. Oude cellenproduceren mindere energie en meer vrije radicalen. Vrije radicalen worden normaalgesproken door speciale enzymen en vitamines A, C en E verwijderd. Ziekte, ouderdomen stress zijn toestanden waarbij er te veel vrije radicalen ontstaan. Vooral de hersenenzijn gevoelig voor deze overmaat aan vrije radicalen door het hoge percentage vet, de hogezuurstof behoefte en de beperkte herstelmogelijkheden. Uiteindelijk leidt chronische schadetot afwijkingen vergelijkbaar met die van mensen met Alzheimer. Er treedt veranderingop van eiwitten in zenuwcellen en er ontstaan afzettingen van eiwitplaques(beta-amyloidproteïne) buiten de zenuwcellen.
Behandeling van katten met CDS
Er zijn nog geen publicaties betreffende een behandeling van CDS. Danielle Gunn-Moore(Professor of Feline Medicine University of Edinburgh) geeft de volgende behandelingsmogelijkheden uitgaande van studies naar Alzheimer bij mensen en CDS bij honden.

Omgeving aanpassen.
Verrijking van de omgeving kan groei/ overleving van zenuwen te weeg brengen encognitieve verbetering geven. Bij honden is er een studie gedaan naar het effect van een dieetverrijkt met antioxidanten/omega3 vetzuren/mitochondrale co-factoren gecombineerd met hetverrijken van de omgeving(speeltjes, kennelgenoot, wandelingen en cognitieve testen).Er bleek snelle en significante verbetering op het gebied van leren en geheugen.Verandering van de omgeving bij katten met klinische verschijnselen van CDS kan echternegatieve effecten hebben. Deze katten kunnen slecht met verandering omgaan en rakengestressed. In ernstige gevallen van CDS is het nuttig de ruimte van de kat te beperken,bijvoorbeeld tot een kamer, waarin alles staat wat ze nodig hebben. Dit zg ‘core territorium’kan dan veilig en stabiel gehouden worden. Toepassing van synthetische feromonen kanhelpen.

Dieet verandering
Bij honden is een aantal studies gedaan naar het effect van verschillende supplementen opCDS. In de UK is een Aktivait verkrijgbaar, een voedingssupplement dat oa visolie, vitamineE en C, L-carnitine en co- enzym Q bevat. Honden vertoonden al na twee maanden eensignificante verbetering mbt desoriëntatie, sociale interactie en onzindelijkheid.Aktivait voor de kat is inmiddels ook in de UK op de markt, maar er zijn nog studies gedaannaar de effectiviteit mbt CDS.Katherine Houpt (Animal Behavior Clinic, Cornell University,US) beschreef tijdens hetESFM Feline congres in 2007 het eerste onderzoek op dit gebied bij katten.Oude katten met CDS die een dieet verrijkt met anti oixidanten(vitamine E, cysteine,methionine, L-carnitine) kregen bleken na 30 dagen volgens hun eigenaren minder van dezesymptomen te vertonen en actiever te zijn. Gekeken werd oa naar agressie, onzindelijkheid,desoriëntatie en interactie met andere katten of mensen.

Medicatie
Bij humane Alzheimer patiënten worden verschillende medicijnen gebruikt: cholinesteraseremmers, selegiline, antioxidanten(zoals viamine E)en NSAIDS.Voor katten met CDS zijn nog geen geneesmiddelen geregistreerd. Selegiline(Selgian;Pfizer), propentofylline(Vivitonin; Intervet) en nicergoline(Fitergol; Merial) zijn allen metwisselend succes gebruikt. Ook behandelingen met kruiden zoals gingko en phosphatidylserine zijn toegepast.In één onderzoek(FDA 1998) wordt een verbetering vermeld na het gebruik van selegiline.De gebruikte dosis was 0,5 mg/kg per dag. Bij oude dieren, dieren met metabole of cardialeproblemen en dieren die andere medicatie krijgen, is echter voorzichtigheid geboden.Benzodiazepines worden vooral gebruikt om onrustige katten te sederen. Hierbij mag het
gevaar van hepatotoxiciteit niet vergeten worden.
Verschenen in In Praktijk,vaktijdschrift voor dierenartsen.