Een op hol geslagen schildklierBekend probleem bij de oude kat.
De schildklier is niet eens een centimeter groot, maar heeft een grote invloed op hetfunctioneren van het hele lichaam. Deze kleine klier bestaat uit twee delen aan weerszijdenvan de luchtpijp. Hij produceert het schildklierhormoon, een hormoon dat er voor zorgt dat destofwisseling op een normaal niveau plaatsvindt. De snelheid van de hartslag, werking van hetmaagdarmkanaal en regulering van de snelheid waarmee voeding door het lichaam verwerktwordt, behoren tot de belangrijke taken van de schildklier.Bij veel oude katten wordt de schildklier groter en gaat meer schildklierhormoon produceren.De stofwisseling gaat te snel, waardoor de kat steeds meer gaat eten, maar toch magerderwordt. Het lichaam wordt langzaam gesloopt.Dierenarts Chris Polanen beantwoordt de meest gestelde vragen over dit probleem.

Komt dit probleem veel voor?
Ja, veel oude katten krijgen er last van. Over het algemeen zijn deze katten ouder dan twaalfjaar. Een enkele keer wordt het vastgesteld bij een jongere kat.
Is het een gevaarlijk probleem?
Ja, maar dat wordt het pas als het lang onbehandeld blijft. Als het vroeg ontdekt wordt,bijvoorbeeld tijdens een vaccinatie of gezondheidscontrole, is er nog weinig schade aan hetlichaam. Gewichtsverlies ondanks een goede eetlust is meestal de eerste indicatie dat er ietsaan de hand is.De meeste gevallen worden echter laat ontdekt. De op hol geslagen schildklier heefthet hart dan al een hele tijd te snel laten kloppen. De hartspier kan dan onherstelbaar verzwaktzijn.Schildklierpatienten hebben ook een verhoogde kans op hoge bloeddruk, die ernstigeschade kan aanrichten aan nieren, hersenen en ogen. Zelfs na behandeling van hetschildklierprobleem moet de hoge bloeddruk soms nog levenslang behandeld worden.Schildklierpatienten in een laat stadium komen dus meestal met meerdere symptomen bij dedierenarts. Een ding hebben ze gemeen: ze zijn broodmager!

Hoe kun je als eigenaar zien of een kat last heeft van de schildklier?
Het meest opvallend is dat de kat onverzadigbaar wordt. ‘Vroeger was hij kieskeurig, maarnu is het een veelvraat!’is een veelgehoorde opmerking van de eigenaar. De hoeveelheid etendie naar binnen gewerkt wordt is vaak een veelvoud van wat de kat vroeger at. Toch wordt hetdier steeds magerder. De spieren verdwijnen en de kat wordt letterlijk’vel over been.’Meer water drinken en meer plassen vallen ook op.Veel katten gaan vaak overgeven en hebben last van diarree.De vacht wordt dof en plukkerig.Het gedrag verandert ook: de kat wordt actiever, oogt voor een oude kat nog erg fit. Ondanksde vermagering denkt men daarom vaak dat de kat niet ziek is.

Hoe wordt de diagnose gesteld?
De dierenarts kan vaak al aan de schildklier voelen dat deze groter dan normaal is.Om de hoogte van het schildklierhormoon vast te stellen wordt bloed afgenomen.

Hoe wordt dit probleem behandeld?
Er zijn drie mogelijkheden:Chirurgisch, medicamenteus of met radio actief jodium.Alle behandelingen hebben voor en nadelen.
De chirurgische behandeling bestaat uit het verwijderen van het deel van de schildklier dat tegroot is. Uitgevoerd door een dierenarts die hier ervaren in is, is het een snelle ingreep, metweinig risico’s. Er is natuurlijk een risico dat het hart de narcose niet aankan. Het hart heeftimmers onder invloed van de schildklier een tijd te hard gewerkt en kan verzwakt zijn. Bijtwijfel hierover kan eerst een echo van het hart gemaakt worden. Mijn ervaring is dat het hartde korte narcose, die nodig is voor deze operatie, doorgaans wel aankan.Na de operatie ontstaat weer een normale situatie. Wordt bijvoorbeeld de linkerschildklierverwijderd, heeft het lichaam voldoende aan de rechterschildklier om de stofwisseling op eennormaal niveau te houden.
De behandeling met medicijnen bestaat uit het toedienen van schildklierremmers. Dezemedicijnen remmen de overmatige productie van schildklierhormoon. Ze moeten wel elkedag toegediend worden. Als een kat niet makkelijk medicijnen inneemt of door de voedingaccepteert is deze behandeling dus niet mogelijk. Deze medicijnen hebben verder het grotenadeel dat ze bij een flink aantal katten ernstige bijwerkingen veroorzaken. Braken, verliesvan de eetlust, maar ook hevige jeuk of verstoring van de aanmaak van bloedcellen.
De behandeling met radio actief jodium is waarschijnlijk de beste en veiligste.Het jodium vernietigt alleen het te actieve schildklierweefsel. Deze behandeling kan slechtsin een speciale kliniek gedaan worden. In Nederland is er maar één kliniek waar dat mogelijkis: de Lingehoeve. Ook in België is deze behandeling mogelijk. De kat dient tien tot veertiendagen na toediening van de radio actieve stof in deze kliniek te blijven. Deze behandeling isaanzienlijk duurder dan de operatie.

Hoe wordt de operatie uitgevoerd?
Als het slechts één kant van de schildklier betreft, is de operatie zonder veel risico.Er is wel een belangrijk punt waar de chirurg rekening mee moet houden. Tegen elke kant vande schildklier aan zit een nog kleiner orgaan: de bijschildklier dat een hormoon produceertdat van levensbelang is voor de kalkstofwissling. Als een deel van de schildklier verwijderdwordt, probeert de chirurg de bijbehorende bijschildklier niet te beschadigen.Als dat per ongeluk toch gebeurt, is er nog geen probleem. De andere bijschildklier is erimmers nog en het lichaam heeft genoeg aan één bijschildklier.Als echter beide kanten van de schildklier verwijderd worden en beide bijschildklierenbeschadigd worden, ontstaat er een levensbedreigende situatie.
Kunnen zowel het linker als het rechterdeel van de schildklier verwijderd worden?
Ja, maar deze operatie is veel riskanter dan die waarbij er maar één deel verwijderd wordt.Beide bijschildklieren kunnen immers beschadigd worden.
Gelukkig is het in de meeste gevallen zo dat het maar één kant van de schildklier is dievergroot is en te veel hormoon produceert. Dus wordt alleen deze kant verwijderd.Het gebeurt wel regelmatig dat enige tijd na het verwijderen van één kant van de schildklier,de andere kant ook groter wordt.De tweede operatie is dan riskant, tenzij de dierenarts zeker weet dat bij de eerste operatie debijschildklier niet beschadigd is.Na verwijderen van beide schildklieren moet de kat dagelijks schildklierhormoon intabletvorm krijgen om de normale situatie te herstellen. Vaak kan dit afgebouwd worden engaat het lichaam zelf op andere plaatsen schildklierhormoon produceren.

Mijn kat is al zo oud, moet ik het schildklierprobleem nog laten behandelen?
Het schildklierprobleem is een van de best behandelbare problemen van de oude kat.Door het te behandelen verbetert de conditie enorm en voegt u jaren toe aan het leven van uwkat. In mijn praktijk heb ik katten van achttien, negentien, zelfs twintig jaar aan de schildkliergeopereerd, die daarna nog jaren leefden!

Uw advies?
Let goed op of uw oude kat verschijnselen vertoont van een te hard werkende schildklier.Laat dit probleem uw kat niet slopen! Hoe eerder u erbij bent, hoe sneller uw kat er bovenop is.